Administratieve boetes

Date : 03/08/2018


Dit jaar treedt een nieuwe wet in werking die de administratieve geldboete invoert in het arsenaal van maatregelen waarover de NMBS, Thalys, Eurostar en Infrabel beschikken om bepaalde gedragingen van treinreizigers te bestraffen (zoals zwartrijden, spoorlopen of vandalisme). De wet voorziet vier categorieën van boetes, elk met een vast basisbedrag en een strengere sanctie bij herhaling. Vandaag blijft de vervolging van dergelijke misdrijven vaak zonder resultaat en met de invoering van administratieve boetes hoopt men hieraan iets te doen. Toch kijken wij met enige bezorgdheid naar wat het in de praktijk gaat geven. Op vraag van de Kamercommissie voor de Infrastructuur, het Verkeer en de Overheidsbedrijven schreven we onze bedenkingen uit.


De NMBS als rechter én partij


De NMBS vergaart veel macht: waar in de huidige situatie de overtreder zijn rechten kan vrijwaren via de rechtbank, zullen bij de NMBS (en Infrabel) de vaststellende en sanctionerende ambtenaren deel uitmaken van het eigen personeelsbestand. Dit maakt van de NMBS (en Infrabel) rechter én partij. Hoe zal ze met zoveel macht omgaan?

Een reiziger die aangeeft bewust zwart te rijden, dat is een heldere situatie. Maar het wordt minder duidelijk wanneer een reiziger per ongeluk op een verkeerde trein stapt of wanneer een pendelaar het abonnement thuis vergeet. En wat als de enige ticketautomaat raar doet of wanneer een MOBIB-kaart door een technisch probleem geen vervoerbewijs aantoont? Indien deze reizigers geen ticket aan boordtarief kunnen kopen (een toeslag van 7 euro), ontvangen ook zij een boete. Zo kunnen zowel notoire zwartrijders als slachtoffers van een technisch defect dezelfde administratieve boete van 250 euro krijgen, zonder onderscheid.

Wij pleiten ervoor om reizigers die bewust frauderen en reizigers die per vergissing zonder geldig vervoerbewijs reizen, verschillend te behandelen. Dit geldt nog meer bij minderjarigen. Een 10-jarige bijvoorbeeld die beboet wordt omdat er iets mis is met de MOBIB-kaart en niet genoeg geld op zak heeft voor een biljet, is een overheidsbedrijf onwaardig. Terwijl dergelijke zaken vandaag voorvallen, hopen wij dat de NMBS bedachtzaam zal omspringen met haar versterkte machtspositie.


Een mentaliteitswijziging is nodig


Bovendien veronderstelt deze nieuwe sanctiemogelijkheid een open houding van de NMBS. Een stevige mentaliteitswijziging is dus nodig. De NMBS moet werk maken van het dulden van tegenspraak en het geven van volledige transparantie van het dossier, zodat de vermeende overtreder de rechten van verdediging optimaal kan uitoefenen.

Het kan niet getolereerd worden dat iemand een boete moet betalen zonder exact de details te kennen, zoals vandaag gebeurt. De boetes die de NMBS overhandigt op RFID-kaarten en waarvan de reiziger pas na ontvangst en op eigen initiatief de essentiële informatie kan ontdekken, schenden op meerdere manieren de wet (zie ons jaarverslag 2016, pagina 32).

Ook weigerde de NMBS in 2017 verschillende malen om een dossier(stuk) aan de reiziger of de ombudsdienst te bezorgen, wat een schending van de openbaarheid van bestuur en een belemmering van onze bemiddelingsopdracht is (een voorbeeld: een reiziger die een boete ontving wegens agressie wenste het agressieformulier te zien om na te gaan hoe de beschuldiging luidt, maar de NMBS weigerde om dit document te tonen). Verder besliste de NMBS eenzijdig om dossiers van “recidivisten” (wat dit ook mag inhouden) niet aan ons te bezorgen, aangezien deze mensen volgens de NMBS geen recht hebben op bemiddeling. Geen enkele wettelijke basis bestaat hiervoor. Zullen deze flagrante beknottingen van de rechten van de reizigers met het invoeren van de administratieve boetes gewoon doorgaan?

Uiteraard moeten reizigers die ontoelaatbare handelingen stellen (gevaar creëren, schade toebrengen ...) effectief bestraft kunnen worden, maar wel met respect voor de rechten van verdediging. Daarbij pleiten wij ervoor dat de bestraffing in de praktijk ook gebaseerd is op de principes van redelijkheid, rekening houdend met de kwetsbaarheid van de persoon (beperking, leeftijd ...) en de al dan niet aanwezige intentie om de wet te overtreden (vergetelheid, onwetendheid ...).

Op dit moment dienen wij erop te vertrouwen dat dat de spoorwegondernemingen en de infrastructuurbeheerder correct zullen omspringen met deze nieuwe bevoegdheid.

Development & Web design by defimedia, Powered by AToms®